Mục tiêu:
* Gia tăng thời lượng và cải thiện chất lượng thời gian dạy và học trên lớp
* Giao tiếp hiệu quả để tạo sự khác biệt
Quy trình học T.E.T: S.I.P.A (Structure-Involvement-Process-Application)
7 KỸ NĂNG CỦA T.E.T
1. Kỹ năng QUAN SÁT HÀNH VI:
- Qua NÓI + LÀM (máy ghi âm và máy ảnh)
- TRÁNH: Dán nhãn (GLOP: General Labeling of people)
2. Nhận diện AI LÀ NGƯỜI SỞ HỮU VẤN ĐỀ
- Cửa sổ hành vi: mục tiêu-mở rộng vùng NPA
=> Đường biên chấp nhận thay đổi theo (1) sự phát triển cá nhân; (2) Cá nhân khác nhau; (3) Môi trường
=> OWP (Kỹ năng trợ giúp-LNCĐ); NPA (Kỹ năng xây dựng mối quan hệ-TỰ BỘC LỘ); IOP (Kỹ năng đương đầu); WOP (Kỹ năng giải quyết xung đột).
- Kỹ năng trợ giúp: hiệu quả cần chấp nhận - thấu cảm và sự chân thật
* Tránh 12 rào cản: Ra lệnh/ Cảnh cáo/ Rao giảng/ Khuyên bảo/ Lý lẽ/ Chỉ trích/ Tán dương/ Dán nhãn/ Phân tích/ An ủi/ Chất vấn/ Né tránh
* Các pha của lắng nghe chủ động: 3 pha đầu là lắng nghe thụ động, chấp nhận cảm xúc và suy nghĩ của người khác
+ Chú ý: body language và verbal language
+ Im lặng (thể hiện sự chấp nhận)
+ Ghi nhận (phản hồi, không đánh giá): Uh, thật sự là vậy/Tôi hiểu
+ Gợi mở (Bày tỏ sự thấu cảm): Bạn có muốn nói thêm điều đó không? Tôi đang lắng nghe bạn.../Còn gì nữa không?
+ Lắng nghe chủ động
3. LẮNG NGHE CHỦ ĐỘNG
- Mục đích: đưa học sinh về trạng thái cân bằng cảm xúc và giải phóng trí tuệ để tự tìm giải pháp
- Nguyên tắc: củ hành tây-Bóc nhiều lớp
- Các hình thức diễn đạt:
* Nhắc lại: nhắc lại chính xác những từ mà bạn chia sẻ
* Diễn đạt lại: Theo em nói thì; Điều đó có nghĩa là...; Nói một cách khác là....
* Lắng nghe chủ động:
- Điều kiện cần thiết:
* Người nói: Có bức xúc; có dấu hiệu có vấn đề; sẵn sàng bày tỏ
* Người nghe: Chấp nhận chân thành; Đứng khách quan để nhìn nhận; Mong muốn trợ giúp; Có thời gian và tin rằng người nói sẽ tự tìm được giải pháp.
=> 8 lỗi hay mắc: Phóng đại; thêm thắt; Hối thúc; Phân tích; Giảm nhẹ; Bỏ sót; Chậm chạp; Lặp lại như vẹt.
=> 10 TH nên tránh LNCĐ: Bạn SH vấn đề; có mục tiêu; có thông tin; không thấu cảm; tập trung vào đối tượng được nói đến; dùng 1 câu phản hồi giống nhau; khi HS đang bức xúc với bản thân mình; HS không sẵn sàng chia sẻ; khai thác thông tin để đưa giải pháp; Câu nào cũng phản hồi.
4. TỰ BỘC LỘ
- Mục đích: diễn rả cảm xúc và ý kiến cá nhân
- Các hình thức:
* Tôi tường thuật: nói về trải nghiệm của bản thân, cung cấp thông tin (tôi cho rằng; tôi thấy cuộc họp này hiệu quả)
* Tôi tích cực: Thể hiện cảm xúc và sự trân trọng (tôi rất vui khi nhận được tấm thiệp của bạn)
* Tôi ngăn ngừa: Ngăn xung đột có thể xảy ra (Em sẽ về muộn vì đang phải chấm bài kiểm tra): Tự bộc lộ và lý do
5. ĐƯƠNG ĐẦU
- Sử dụng 12 rào cản (Thông điệp bạn) sẽ rơi vào 3 nhóm:
* Thông điệp giải pháp: HS làm theo ý giáo viên, chống cự
* Thông điệp làm bẽ mặt: HS giảm tự tin; gây cảm giác tội lỗi
* Thông điệp gián tiếp: HS nghĩ giáo viên không chân thật
- Đương đầu hiệu quả (Thông điệp tôi):
* Mục đích: tạo sự thay đổi hiệu quả; duy trì mối quan hệ và giữ gìn lòng tự trọng của người khác
* Các pha:
+ Mô tả hành vi nhưng không đổ lỗi
+ Tác động cụ thể, rõ ràng của hành vi gây ra với mình: thời gian, tiền bạc và năng lượng/công sức
+ Mô tả cảm xúc mà hành vi mang lại
(Mẹ rất bực mình vì bình xăng xe đã hết và con đã không đổ lại cho đầy bình. Mẹ đã bị muộn lịch gặp với bác Châu vì phải dắt bộ một đoạn để đổ được bình xăng)
=> Mẫu câu: Tôi cảm thấy....khi...bởi vì/ Khi bạn.....tôi không thể......và điều đó
- Xử lý kháng cự: bằng bánh răng chuyển đổi: Thông điệp tôi (Tôi đương đầu) => LNCĐ .....
* Điều chỉnh môi trường
* Tiến trình học tập: Không nhận thức được mình thiếu kinh nghiệm/ Nhận thức được mình thiếu kinh nghiệm/ Nhận thức được mình có kinh nghiệm/ Không nhận thức được mình có kinh nghiệm
=> T.E.T khuyên: Hãy đương đầu - Hãy đương đầu mà không đổ lỗi - Đương đầu trực tiếp - Lắng nghe sự kháng cự sau khi đương đầu - Cho phép người khác đương đầu
6. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT ỔN THỎA
- Là xung đột về nhu cầu (tháp nhu cầu của Maslow)
- Các phương pháp:
* Phương pháp 1 (Phương pháp độc đoán): Tôi thắng, bạn thua => Oán hận, bức xúc => Phản ứng: Sự đấu tranh (Chiến) - Sự né tránh (Biến) - Sự chấp nhận (Liệt)
* Phương pháp 2 (Phương pháp chịu đựng): Tôi thua, bạn thắng
* Phương pháp 2,5 (Phương pháp thỏa hiệp): Đánh đổi và hứa hẹn
* Phương pháp 3: Tôi và bạn đều thắng: Tôn trọng và cùng tìm giải pháp cho cả hai (Tiếp cận từ nhu cầu của 2 bên): Sau khi thiết lập sân khấu (tâm thế) - Chọn thời gian, nói chuyện, giải thích và đồng thuận sử dụng phương pháp 3.
+ Xác định nhu cầu: Tháp nhu cầu của Maslow: Tồn tại-An toàn-Xã hội-Thành công & Tự thể hiện.
=> Lắng nghe chủ động để hiểu Nhu cầu - rồi quay lại Tôi đương đầu phù hợp.
+ Động não tìm giải pháp: Nhấn mạnh cả 2 cùng tìm ra giải pháp. Brainstorming & Ra thông điệp tôi ngăn ngừa
=> 5 lưu ý: Có mục tiêu (đáp ứng Nhu cầu 2 bên)/ Không đúng-không sai/ Cơ hội sáng tạo nhiều ideas/ Không đánh giá, phân tích/ Giải pháp cuối thỏa mãn nhu cầu 2 bên.
+ Đánh giá giải pháp: Nguyên tắc 3 không (không phạm luật, không gây phiền hà cho người thứ Ba và khả thi)
=> Đánh dấu v; x và ?
+ Chọn giải pháp
+ Thực hiện giải pháp: Phân công trách nhiệm và giám sát thực hiện
+ Kiểm tra giải pháp
GIỐNG SODAS: SITUATION-OPTIONS-DISADVANTAGES-ADVANTAGES-SOLUTIONS
7. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT GIÁ TRỊ
- Biểu hiện xung đột giá trị:
* Hành vi không gây tác động cụ thể đến mình (thời gian, tiền bạc và năng lượng)
* Thử PP 3 và Thông điệp TÔI nhưng không hiệu quả
- Giá trị là niềm tin và lý tưởng để định hình hành vi cá nhân
* Có khác biệt: Không có vấn đề
* Có xung đột: cá nhân không chấp nhận được
"ĐIỀU NÀY CÓ THẬT SỰ QUAN TRỌNG VỚI TÔI KHÔNG?"
- Chiến lược: 7 cấp
* Nhóm tạo sức ảnh hưởng (4 chiến lược cuối):
+ Tư vấn: phải được thuê (kiểm tra xem họ có muốn thuê mình?) - Chuẩn bị dữ liệu - Lắng nghe/Chia sẻ (5W-1H)/ Để quyền quyết định cho KH
